สวนธรรมจักร #78

แหล่งเรียนรู้ตำบลเมืองเก่าพัฒนา “สวนธรรมจักร” 1. ประวัติความเป็นมา พอสังเขป  บ้านโคกม่วง หมู่ที่ ๖ โดยการนำของ นายสถาพร สิมมาคำ ผู้ใหญ่บ้าน เป็นหมู่บ้านที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมและการเกษตรเป็นหลัก ส่งผลให้ชาวบ้านมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น จนเป็นที่รู้จักและมีหน่วยงานภาครัฐ เอกชน ตลอดจนประชาชนในพื้นที่อื่นเดินทางมาศึกษาดูงานอย่างต่อเนื่อง จุดเริ่มต้นของความสำเร็จเมื่อ ปี พ.ศ. 2552 ได้มีโครงการดี ๆ จากหอการค้าไทยมาสนับสนุน ในโครงการพระราชดำริ และนำมาขยายผลให้สมาชิกในหมู่บ้านจำนวน 30 ครัวเรือนและผู้สนใจเพื่อดำเนินกิจกรรมในนาม “ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง สวนธรรมจักร” และมีการติดตามการดำเนินงาน “สวนธรรมจักร” เป็นสวนที่มีเป้าหมาย คือ ทำเกษตรแบบยั่งยืน เริ่มต้นด้วยการทำเกษตรอินทรีย์แบบผสมผสาน และการอนุรักษ์ดินและน้ำ ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงขั้นพื้นฐาน โดยกิจกรรมต้องขับเคลื่อนไปพร้อม ๆ กัน ตามเหตุ ตามฤดูกาลหรือพืชที่ปลูก มีทั้งพืชอายุยืน อายุสั้น เน้นปลูกเพื่อเลี้ยงชีพเป็นหลัก โดยคุณประดิษฐ์ ศิริธรรมจักร เจ้าของสวนได้เรียนรู้จากแหล่งที่ประสบความสำเร็จ เพื่อนำมาพัฒนาพื้นที่ของตัวเอง โดยนำเทคโนโลยีสมัยใหม่และภูมิปัญญาท้องถิ่นมาใช้ จนเกิดเป็นแหล่งเรียนรู้ คือ สวนธรรมจักรในปัจจุบัน ซึ่งได้มีการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องจนประสบผลสำเร็จ มีหน่วยงานและประชาชนเดินทางมาศึกษาดูงานอย่างต่อเนื่อง 2. ที่ตั้ง  สวนธรรมจักร ตั้งอยู่บ้านโคกม่วง หมู่ที่ ๖ ตำบลเมืองเก่าพัฒนา อำเภอเวียงเก่า จังหวัดขอนแก่น ที่ตั้งมีลักษณะอาคารเป็นอาคารชั้นเดียว พื้นที่อาคารสมารถใช้งานได้ ๓๖ ตรม.ด้านหน้าเป็นอาคารเล็ก ๆ ประมาณ ๑๘ ตรม.ด้านข้างมีสวนไผ่ สวนพุทรา และกระท่อมที่อาศัย ประมาณ ๒ ไร่ มีพื้นที่สวนประมาณ ๒๕ ไร่ พื้นที่ตั้งอยู่กลางป่าเขา สามารถมองเห็นได้ชัดเจน การคมนาคมสะดวก 3. หมายเลขโทรศัพท์  มือถือ ๐๘๗ – ๖๙๐๘๐๘๓ 4. องค์ความรู้ โดยสังเขป เดิมทีผักหวานป่าจะพบได้ตามป่าหรือตามภูเขา ยังไม่มีการนำมาปลูกในพื้นชุมชน เนื่องจากเป็นวิถีชีวิตของชนบทจะมีการออกหาของป่ามารับประทาน และในการไปหาผักหวานป่าแต่ละครั้งก็ต้องการนำต้นผักหวานป่ามาปลูกที่บ้านของตนเอง แต่ในการที่นำกลับมาปลูกที่บ้านนั้น ผักหวานป่าจะไม่สามารถเจริญเติบโตได้ และตายในที่สุด ส่งผลให้ผักหวานป่าที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติลดน้อยลง ดังนั้น คุณประดิษฐ์ ศิริธรรมจักร จึงได้ไปศึกษา ดูงานตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง จึงเกิดความคิดว่าทำอย่างไรผักหวานป่าจะไม่หมดไปจากธรรมชาติ ได้ทดลองปลูกผักหวานป่าโดยอาศัยพืชพี่เลี้ยง คือ ต้นตะขบ จนประสบความสำเร็จ สามารถเลี้ยงตนเองและครอบครัว อีกทั้งยังสามารถนำไปจำหน่ายนำรายได้เข้าสู่ครัวเรือน จนเกิดเป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงอำเภอเวียงเก่า จังหวัดขอนแก่น  เมื่อคุณประดิษฐ์ประสบความสำเร็จจากการปลูกผักหวานป่าแล้ว จึงได้ทดลองนำเมล็ดผักหวานป่า มาเพาะ จนสามารถเพาะพันธุ์ต้นผักหวานป่าจำหน่ายได้ ส่วนต้นผักหวานป่าที่เจริญเติบโตเต็มที่แล้ว ยังได้มีการบอนผักหวานป่า สามารถจำหน่ายได้เป็นการสร้างรายได้ในอีกทางหนึ่ง และที่สวนธรรมจักร ยังมีหญ้าแฝกหลากหลายสายพันธุ์ไว้เป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้ เนื่องจากคุณประโยชน์ของหญ้าแฝกมีมากมาย สามารถอนุรักษ์ดินและน้ำได้เป็นอย่างดี คุณประดิษฐ์จึงได้นำมาปลูกไว้ในพื้นที่ของสวนทำให้ต้นไม้เจริญ งอกงาม ดินอุดมสมบูรณ์ ส่งผลให้พืชผัก ผลไม้ อาทิ กล้วยน้ำว้า ได้ผลผลิตดี สามารถบริโภคได้ในครัวเรือนและจำหน่ายได้ อีกทั้งยังทำปุ๋ยหมักชีวภาพเพื่อใช้เอง ทำให้ผลผลิตในสวนปลอดสารเคมี เป็นพืชอินทรีย์ สามารถลดรายจ่าย สร้างรายได้ให้กับครัวเรือน 5. กระบวนการจัดการเรียนรู้ 5.1 การเพาะผักหวานป่า   5.1.1 การปลูกผักหวานป่าโดยมีต้นไม้พี่เลี้ยง (ต้นตะขบ)   5.1.2 การทำไม้ล้อมผักหวานป่า   5.1.3 การปลูกหญ้าแฝก   5.1.4 การปลูกกล้วยน้ำว้า   5.1.5 การทำปุ๋ยหมักชีวภาพ   5.1.6 การปลูกพืชผักสวนครัวเพื่อบริโภคในครัวเรือน  5.๒ การแปรรูปผลิตภัณฑ์จากหญ้าแฝก ความสำเร็จจากการนำความรู้ไปใช้..สามารถผลิตชิ้นงานไดโนเสาร์เพื่อจำหน่ายสร้างอาชีพสร้างรายได้ให้กับตนเอง ครอบครัว และสามารถขยายองค์ความรู้เพื่อพัฒนาอาชีพให้กับชุมชนได้ กระบวนการผลิต วัตถุดิบและอุปกรณ์ มีดังนี้ 6. วันเปิดทำการ / เวลา  “สวนธรรมจักร” เปิดทำการทุกวัน ตั้งแต่เวลา 08.00 น. - 17.00 น. 7. การคมนาคม  เริ่มต้นเดินทางจากจังหวัดขอนแก่น เดินทางไปตามทางหลวงหมายเลข 12 (ขอนแก่น-ชุมแพ) ผ่านอำเภอบ้านฝาง อำเภอหนองเรือ ถึงทางแยกไปอำเภอภูเวียง ระยะทางประมาณ 48 กิโลเมตร จึงแยกตามทางหลวงจังหวัดหมายเลข 2038 อีก 22 กิโลเมตรถึงอำเภอภูเวียงและเดินทางจาก บขส.ภูเวียงไปอีก 15 กิโลเมตรถึง สวนธรรมจักร รายละเอียดการเดินทางมีดังนี้ ภาพถ่าย                                เล่มเผยแพร่ หลักสูตร